Rosnące temperatury mogą zmienić sposób, w jaki jaszczurka perłowa, największy jaszczur Półwyspu Iberyjskiego, przemieszcza się między kryjówkami, żerowiskami i miejscami zagrożonymi przez drapieżniki. Z badań zespołu z Uniwersytetu w Barcelonie wynika, że nie wszystkie osobniki zareagują na upały w ten sam sposób.
Dlaczego temperatura jest dla jaszczurek tak ważna
Jaszczurka perłowa (Timon lepidus) to gad typowy dla ekosystemów śródziemnomorskich. Jak inne zwierzęta zmiennocieplne, nie utrzymuje stałej temperatury ciała tak jak ssaki i ptaki, tylko korzysta z zewnętrznych źródeł ciepła. Jej sprawność fizyczna, a więc także to, jak szybko i jak daleko może się poruszać, zależy bezpośrednio od temperatury otoczenia. Dlatego jaszczurki uchodzą za dobry model do badania skutków zmiany klimatu.
Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Journal of Animal Ecology”. Badaniem kierowała Antigoni Kaliontzopoulou z Wydziału Biologii i Instytutu Badań nad Bioróżnorodnością (IRBio) Uniwersytetu w Barcelonie. Autorzy połączyli dane fizjologiczne, behawioralne i mikroklimatyczne, aby sprawdzić, jak ocieplenie może przekształcać przestrzenne i czasowe nisze ekologiczne zwierząt zmiennocieplnych.
Generaliści kontra specjaliści
Okazało się, że populacje jaszczurki perłowej nie będą reagować jednolicie. Część osobników badacze opisują jako „generalistów”. Przy wysokich temperaturach radzą sobie one lepiej i zachowują większą zdolność do poruszania się. U „specjalistów” mobilność przestaje rosnąć, gdy robi się bardzo gorąco, więc gorzej wykorzystują warunki ekstremalnego ocieplenia.
Według autorów strategia generalisty jest w dłuższej perspektywie skuteczniejsza w obliczu zmian klimatu. Nie oznacza to jednak, że wiąże się z samymi korzyściami.
Większa ruchliwość to także większe ryzyko
Częstsze i dalsze wędrówki dają więcej okazji do żerowania i rozrodu. Jednocześnie zwiększają szansę, że jaszczurka trafi na drapieżnika. Kaliontzopoulou podkreśla to w jednym zdaniu:
- „Zwiększona mobilność może oferować więcej możliwości rozrodu i zdobywania pokarmu, ale wiąże się też z wyższym ryzykiem śmierci z powodu drapieżnictwa” – mówi Antigoni Kaliontzopoulou.
Zmiana klimatu może więc wpływać na zwierzęta nie tylko przez bezpośredni stres cieplny. Przestawia też codzienną równowagę między szukaniem jedzenia a unikaniem zagrożeń. W pracy uczestniczyli również naukowcy z Uniwersytetu w Porto w Portugalii oraz Czeskiej Akademii Nauk.
Co to oznacza w praktyce
Jaszczurka perłowa żyje na południu Europy, a w Polsce nie występuje. Sama zależność opisana w badaniu ma jednak szersze znaczenie. Autorzy zaznaczają, że wyniki są istotne dla zwierząt zmiennocieplnych w ogóle, a do takich należą również gady i płazy żyjące w Polsce i w innych krajach UE. Nie wynika z tego, że polskie gatunki zareagują dokładnie tak samo. Praca pokazuje jednak, że przy prognozowaniu skutków ocieplenia warto uwzględniać zachowanie i zróżnicowanie osobników, a nie tylko średnie wartości dla całego gatunku.
Dla ochrony przyrody oznacza to, że same prognozy temperatur nie wystarczą, by ocenić, kto na ociepleniu straci, a kto je przetrwa. Znaczenie ma też to, jak zwierzęta korzystają z dostępnych kryjówek i terenów żerowania oraz jak bardzo narażają się przy tym na drapieżniki. Szczegóły opisano w artykule „Biologging and mechanistic niche modelling reveal thermal dependence of individual lizard movement patterns” (DOI: 10.1111/1365-2656.70376).
Źródło: Phys.org – „Global change may alter how ocellated lizards move between shelters, food and predators”
